Instructie

De instructie kan bestaan uit uitleg van de docent, maar kan ook op andere manieren worden vormgegeven, afhankelijk van de aard, de inhoud en de hoeveelheid van de lesstof. Ook hier bestaan weer meerdere werkvormen, hieronder een aantal voorbeelden.

1. Het expertmodel
Deze werkvorm is zeer geschikt als er veel informatie moet worden verwerkt en er een behoorlijk ingewikkelde opdracht is gegeven.
Werkwijze

Werkwijze:
Er is een centrale vraag of opdracht die meestal door de docent wordt gesteld. De docent verdeelt deze complexe opdracht in net zo veel goede deelvragen/opdrachten als er nodig zijn voor elke groep. De individuele leden van elke groep beantwoorden hun eigen deelopdracht. Zij zijn nu de expert voor dat deel van de opdracht binnen hun groep. De expert presenteert nu zijn kennis aan de andere leden van de groep. Dit herhaalt zich voor de andere experts. Hierna is de hele groep expert geworden voor de gehele opdracht. De docent controleert door willekeurige leden van verschillende groepen vragen te stellen.

Variatie
Een variant hierop is dat uit alle groepen de experts van dezelfde deelvraag eerst bij elkaar gaan zitten. Gezamenlijk tot een uitkomst komen en daarna weer in hun eigen groep gaan zitten waarna de uitwisseling weer op gang komt.

2. Variatie
Het doel van deze werkvorm is belangrijke sleutelbegrippen uit een tekst te halen. Deze werkvorm kan bijvoorbeeld toegepast worden bij alle zaakvakken teksten die gebruikt worden in het leerboek etc., maar ook bij talen bijvoorbeeld de vijf karakters, de woorden typisch voor de stijl van de auteur, de vijf woorden die de scène samenvatten enz.. Deze werkvorm is niet alleen bruikbaar bij tekst, maar ook bij een video, songtekst met cassette afgespeeld.

6.2

Werkwijze

1. Teken op het bord of op een sheet een grote trechter met een filter erin
2. Laat leerlingen aandachtig een tekst bestuderen (eerst stil alleen lezen) met de opdracht in groepen van twee de vijf (of tien etc. afhankelijk van de tekst) belangrijkste woorden op te schrijven. Leg uit wat onder ‘belangrijkste’ wordt verstaan bijvoorbeeld dat je daarmee een samenvatting van de tekst krijgt
3. Zo gauw als een paar klaar is mogen ze de vijf woorden in de trechter op het bord of sheet schrijven.
4. Andere paren volgen, maar ze mogen van hun lijstje alleen de woorden opschrijven die er nog niet staan
5. Voer een klassengesprek over welke vijf woorden nu echt over moeten blijven als de belangrijkste. Tijdens dit gesprek schrijf je die vijf woorden onder de trechter/filter (die komen er uit na filtratie)
6. Laat de leerlingen tenslotte een aantekening maken op basis van die vijf woorden

Variaties:
• In plaats van filteren kun je ook een kookpan gebruiken. Naarmate de hitte groter wordt ‘verdampen’ er woorden
• Gebruik in plaats van een filter of pan een maximaal aantal centimeters dat leerlingen met woorden mogen opvullen

3. Samenvattingsschema
Samenvattingen maken is moeilijk en leerlingen vinden het ook niet altijd leuk. Toch is het belangrijk voor hen om overzicht te krijgen over het geheel en dit alles te verwerken in het lange termijn geheugen. Het maken van een samenvattingsschema kan leerlingen daar mee helpen.
Werkwijze

Leerlingen lezen zelfstandig een stuk tekst. Zij schrijven voor zichzelf de belangrijkste begrippen op. Vervolgens nemen ze plaats in een groep van drie à vier leerlingen. Ze bepalen met elkaar welke begrippen zij het belangrijkst vinden. Eventueel kan de docent een minimum en een maximum aantal begrippen aangeven. De docent deelt een A3-vel uit en post-its. Op elke post-it schrijven de leerlingen een begrip. Vervolgens maken ze op het A3-vel met de post-its een samenvattingsschema, dat de inhoud van de tekst weergeeft. Een klassikale presentatie en nabespreking vormt het sluitstuk van deze opdracht.
Variatie: elke groep krijgt een ander stuk tekst te bestuderen.
Voor deze werkvorm bestaat ook een ICT-tool die leerlingen hierbij kan helpen. Bijvoorbeeld padlet.com. Hier kunnen leerlingen een eigen of groeps “wall” aanmaken en daar de digitale post-its schrijven. Naderhand kunnen zij de post-its op zo’n manier plaatsen dat er een samenvatting van de tekst ontstaat.